اتریوم چیست ؟ چگونه خرید و فروش کنیم ؟

اگر شما از اون دسته افرادی هستین که تازه می‌خواهید با ارزهای دیجیتال (CRYPTOCURRENCY) آشنا شوید، شاید سوال اتریوم (ethereum) چیست، حسابی ذهنتان را مشغول کرده باشه که در این مقاله خیلی کامل می‌خواهیم پاسخ این سوال رو بدیم. تا حالا شده یک دنیای غیر متمرکز را تصور کنین، جایی که هیچ واسطه‌ای وجود نداره و مردم با خیال راحت به صورت مستقیم با یکدیگر معاملات را انجام میدن. سیستمی که کنترل آن دست مردم باشه، هیچ وقت متوقف نمیشه و هیچ کسی هم نمیتونه تو کارش تداخل ایجاد کنه، ارز دیجیتال اتریوم همه این موارد رو ممکن کرده. رمزارز اتریوم رقیب اصلی بیت کوین محسوب میشه و بهتره اینطوری بگیم که یک ارز دیجیتال جایگزین بیت کوین است. ارز دیجتال اتریوم (ethereum) توانسته اکثر نقاط ضعف بیت کوین رو پوشش بده و به یکی از کاربردی‌ترین ارزهای دنیای کریپتو تبدیل بشه. این ارز دیجیتال طوری طراحی شده که هیچ هکر و شخص دیگه‌ای نمیتونه بهش دسترسی داشته باشه، یعنی این که کاملا از نظر امنیت تضمین شده است و میتونین با خیال راحت و اعتماد بالا باهاش کار کنین. مدیران این ارز معتقد هستند که در معاملاتی که به صورت آنلاین انجام میشه نباید پای هیچ واسطه‌ای در میان باشه و همه معامله‌ها باید به صورت مستقیم با طرف مقابل انجام بشن. به همین دلیل اکثر علاقمندان به بازار ارزهای دیجیتال، اتریوم را به عنوان یک ارز بدون واسطه می‌شناسن. در این مطلب ابتدا می‌گوییم اتریوم چیست و شباهت و تفاوت‌های آن را بیت کوین نیز بیان می‌کنیم تا بتونین این شبکه پیچیده را به خوبی درک کنین. بعد از آن تاریخچه و برنامه‌های آینده اتریوم را برای شما توضیح میدیم و در انتهای مطلب بهتون یاد خواهیم داد که چجوری رمزارز اتریوم بخرین و بهترین کیف پول‌های این ارز رو هم بشناسین.

اتریوم (ethereum) چیست؟


اگر بخوام خیلی ساده بهتون بگم که اتریوم چیست، در واقع این ارز یک زیر ساخت آزاد هست که با فناوری بلاک چین کار می‌کنه و میتونین روی اون برنامه‌های کامپیوتری غیر متمرکز رو اجرا کنین.

وقتی میگیم این ارز غیر متمرکز، یعنی این که سیستم اون متعلق به هیچ شخص خاصی نیست و اون رو یک گروه یا یک نفر خاص کنترل نمیکنه.

در واقع هر کسی میتونه مالک این شبکه باشه و همه کاربران با هم در کنترل اون نقش دارند. به دلیل ساختار توزیع شده و غیرمتمرکز اتریوم بعد از این که پیاده‌سازی شبکه انجام بشه، دیگر نمیشه اون را متوقف کرد یا تغییر داد.


هدف اتریوم چیست؟


ویتالیک بوترین - اترویم

جوزف لوبین، یکی از توسعه‌دهندگان اصلی اتریوم (ethereum) ، درباره‌ی اهداف اتریوم گفت که نیازی به مراجعه به بانک‌ها و موسسات دیگری برای رفع نیازهای روزمره نیست.

اتریوم نسبت به بیت کوین یک قدم جلوتر آمده و امکان اجرای غیر متمرکز قراردادهای هوشمند رو هم فراهم کرده تا علاوه بر پول، فرآیندهای دیگه هم غیرمتمرکز بشن.

ایده این پروژه در سال 2013 منتشر شد و اتریوم رسما کار خودش رو در سال 2015 شروع کرد، ایده پرداز اصلی این طرح هم یک جوان دو رگه روسی کانادایی به نام ویتالیک بوترین بود که در ادامه مطلب با او بیشتر آشنا می‌شیم.


غیرمتمرکز کردن همه چیز یعنی چی؟


برای این که بهتر کاربرد اتریوم  رو درک کنین، بهتره یک شبکه اجتماعی مثل اینستاگرام رو در نظر بگیرین که تعداد کاربران خیلی زیادی داره و باعث ارتباط و پیام‌رسانی بین افراد میشه، اما این یک سبک از برنامه متمرکز است.

مثلا اینستاگرام به فیس‌بوک تعلق داره و این شرکت میتونه بر اساس سیاست‌های کاری خودش برخی از کاربران رو مسدود کنه یا این که حتی اطلاعات خصوصی کاربران رو هم بفروشه.

حالا اگه اینستاگرام بخواهد مثل اتریوم حالت غیر متمرکز بگیره به جای این که فیس بوک مالک آن باشه، خود کاربران میتونن اون رو مدیریت کنن در نتیجه اطلاعاتشونم خودشون مدیریت کنن.

البته هنوز ابتدای کار اتریوم است و حداقل الان به علت مشکلات فنی نمی‌تونیم یک سیستم بزرگ مثل اینستاگرام رو روی اون پیاده‌سازی کنیم.

یک مورد جالب دیگر این که با اتریوم می‌تونیم انتخابات رو شفاف و آزاد برگزار کنیم در نتیجه دیگه امکان تقلبی هم در اون وجود نخواهد داشت.

 به طور کلی، هر کار متمرکزی را با اتریوم میتونین به صورت غیر متمرکز انجام بدین و هر کسی هم میتونه در این شبکه باز، برنامه غیرمتمرکز خودش رو بیشتر توسعه بده.

تا قبل از وجود رمزارز اتریوم، توسعه‌دهندگان برای ساخت ارز دیجیتال باید یک بلاک چین جداگانه را کدنویسی می‌کردن، اما امروز با اتریوم همه خیلی راحت بدون ساخت بلاک چین جدید، با استفاده از بلاک چین رمزارز اتریوم میتونن برای برنامه‌های خود ارز دیجیتال مستقل یا توکن بسازن.


شباهت‌ها و تفاوت‌های اتریوم با بیت کوین


شباهت و تفاوت های اتریوم با بیت کوین - اترویم

 

شباهت‌های اتریوم و بیت کوین

از اون جایی که بیت کوین اولین شبکه بلاک چین و همچنین اولین ارز دیجیتال غیر متمرکز محسوب میشه، بهترین راه برای بررسی کامل اتریوم (ethereum) ، مقایسه اون با بیت کوین است.

داشتن بلاک چین مستقل

اتریوم هم مثل بیت کوین بلاک چین خاص خودش رو داره که اطلاعات مربوط به تراکنش‌ها و قراردادهای هوشمند روی اون ثبت میشه.

در واقع بلاک چین یه دفتر یادداشت دیجیتال امن است که اطلاعات به صورت تغییرناپذیر روی اون ذخیره میشن.

عمومی و بدون نیاز به مجوز

شبکه رمزارز اتریوم مثل بیت کوین عمومی است و همه افراد میتونن از اون استفاده کنند، هر کسی میتونه از این بستر برای ایجاد تراکنش یا قرارداد هوشمند استفاده کنه بدون این که به اجازه کسی نیاز داشته باشه.

البته اگه کسی بخواهد روی این شبکه یک بستر اختصاصی ایجاد کنه، این امکان وجود داره اما به طور کلی خود بلاک چین اتریوم آزاد و دسترس عموم افراد است.

مبتنی بر اثبات کار (استخراج)

اتریوم مثل بیت کویت باید استخراج (ماینینگ) بشه. افرادی که میخوان تو فرآیند ساخت بلاک چین شرکت کنند باید قدرت پردازش سخت‌افزارهای شبکه رو برای شرکت در ماینینگ به شبکه اختصاص بدن و شبکه در ازای این کار که باعث امنیت و تائید تراکنش‌ها میشه به استخراج‌کننده‌ها پاداش میده.

البته طبق یک برنامه از قبل مشخص شده ، در طرحی به اسم اتریوم 2.0 قرار است برای تراکنش‌های سریع‌تر و ارزان‌تر از الگوریتم اثبات سهام به جای اثبات کار استفاده کنند.

زمان دقیق پیاده‌سازی این طرح مشخص نیست، اما طبق گفته‌ها حداقل فرآیند ماینینگ تا پایان سال 2020 ادامه پیدا می‌کنه.

در روش اثبات سهام، افراد برای مشارکت در کار اعتبارسنجی معاملات و ایجاد بلاک چین باید اتر بخرند و در یک کیف پول به شبکه اختصاص بدن.

به این شکل میشه در کار تایید تراکنش‌ها مشارکت داشت و واحدهای جدید ارز دیجیتال اتریوم رو دریافت کرد.

در واقع در این روش، کسانی که مشارکت می‌کنند تراکنش‌های شبکه را برای خود برمی‌دارند و دیگر برای همکاری نیازی به خرید سخت‌افزارهای گران قیمت نیست.

فاز صفر طرح اتریوم 2.0 در سال 2020 پیاده‌سازی میشه و در واقع اثبات سهام اتر فعال است، اما همچنان ماینینگ هم انجام میشه.

در فاز اولیه بلاک چین اتریوم قراره تنها روش اثبات سهام انجام بشه و دیگه به فرآیند ماینینگ هم نیازی نیست، اما همچنان زمان اجرای فاز یک مشخص نشده است.

صاحب ارز دیجیتال داخلی

ارز دیجیتال داخلی این شبکه اتر (eth) هستش که میشه با اون ارزها و دارایی‌های دیگر رو خرید و فروش کرد. مالکیت اتریوم دقیقا مثل بیت کوین روی بلاک چین رهگیری میشه.

به اتر (eth) سوخت شبکه رمزارز اتریوم (ethereum) هم میگن چون کاربرد اصلی اون کارمزد و انگیزه مشارکت در شبکه است.

 

تفاوت‌های اتریوم و بیت کوین

تا این جا شباهت‌های اتریوم (ethereum) با بیت کوین رو بیان کردیم، الان میریم سراغ تفاوت‌های این دوتا با همدیگه.

تراکنش‌های سریع‌تر اتریوم

در بیت کوین به طور متوسط بلاک‌های که تراکنش دارند هر ده دقیقه یک بار ایجاد میشن، اما در اتریوم (ethereum) این زمان به 14 ثانیه میرسه.

البته برای سرعت تراکنش سایز بلاک هم اهمیت داره که در بیت کوین تنها محدود به یک مگابایت است. با بررسی زمان و سایز بلاک میشه گفت در حال حاضر بیت کوین میتونه حداکثر 7 تراکنش در ثانیه انجام بده در حالی که این عدد برای بلاک چین اتریوم 16 تراکنش در ثانیه است.

طبق پیش‌بینی‌هایی که تیم اتریوم (ethereum) انجام داده، این عدد در سال‌های آینده به صدها تراکنش در ثانیه می‌رسه.

اجرای بسیار راحت قراردادهای هوشمند

روی بیت کوین هم میشه قرارداد هوشمند اجرا کرد، اما زبان اسکریپت این شبکه بسیار پیچیده و توسعه‌دهند‌ه‌ها به سختی میتونن باهاش کار کنن.

روی شبکه اتریوم  میشه خیلی سریع و راحت کد برنامه‌نویسی رو اجرا کرد و قراردادهای هوشمند در این بستر می‌توانند هر محاسبه و عملیات مورد نیاز رو انجام بدن.

واحدهای اتر نامحدود است

بیت کوین محدودیت عرضه داره ولی رمزارز اتریوم نداره. طبق برنامه‌های بیت کوین فقط 21 میلیون واحد از این ارز دیجیتال استخراج میشه.

ماینرهای بیت کوین در هر ده دقیقه 6.25 واحد بیت کوین از این شبکه پاداش میگیرن که بهش پاداش بلاک میگن.

پاداش بلاک اتریوم در وضعیت فعلی 2 واحد اتر هستش، بنابراین هر 14 ثانیه به طور میانگین 2 تا اتر استخراج میشه و تورم سالانه اون هم الان 4 درصده که قرار است در به‌روزرسانی جدید کاهش پیدا کنه تا مشارکت‌کننده در شبکه انگیزه بالایی داشته باشن.


اتریوم چه تاریخچه‌ای دارد؟


 اتریوم - تیم اصلی

ویتالیک بوترین در اواخر سال 2013 روی پروژه مسترکوین کار می‌کرد که یکی از مشتاقان بیت کوین شد. در همون سال، مقاله‌ای در مورد اتریوم (ethereum) داد، این ایده مورد توجه قرار گرفت، به واقعیت تبدیل شد و تیم اصلی اتریوم از ویتالیک بوترین، مایهای آلیسی، آنتونی دی لوریو و چارلز هاسکینسون شکل گرفت.

 بوترین در کنفرانس «بیت کوین» در ماه ژوئن سال 2014 در شهر لندن سخنرانی کرد، شرکت کنندگان او را تشویق کردند و در این مورد از او سوالاتی نیز پرسیدند.

اتریوم (ethereum) شباهت زیادی به بیت کوین داره، بیت کوین فقط یک نرم افزار است، مانند ایمیل که یکی از کاربرد‌های اینترنته، اما پلتفرم اتریوم توسعه‌دهندگان رو قادر میسازهتا برنامه‌های کاربردی غیرمتمرکز رو ایجاد و راه‌اندازی کنند.

یک برنامه غیر متمرکز یا به اختصار «DAPP»؛ می‌تونه بدون نیاز به واسطه‌ها و با استفاده از توزیع جمعی یک عمل مخصوص را انجام بده. می‌تونین بیت کوین را سیستم عاملی در نظر بگیرین که فقط یه نرم افزار به نام بیت کوین روی آن ایجاد می‌شه، اما رمزارز اتریوم (ethereum) سیستم عاملیه که هزاران نرم افزار و سرویس مختلف می‌تونن روی آن فعالیت کنن.

این برنامه‌ها هرگز متوقف نمی‌شن و هیچ کس قادر به جلوگیری از فعالیت آن‌ها نیست و هر خدمت متمرکزی می‌تونن با اتریوم غیر متمرکز بشه. خدمات بزرگی مانند پرداخت‌های بیمه، رای‌گیری و بسیاری از خدمات که اکنون با واسطه‌ها انجام می‌شن با بلاک‌چین تمرکز‌زدایی خواهند شد.

 

فروش جمعی

پیش فروش در اول فوریه 2014 برنامه ریزی شد، اما به سرانجام نرسید. کمپینی به نام «تامین مالی سرمایه» از 20 ژوئن تا 2 سپتامبر سال 2014 شروع به کار کرد. به‌طور کلی 60 میلیون اتر (eth) برای فروش ایجاد شد و می‌توان گفت این مرحله به عنوان صدور اتر شناخته می‌شه؛ زیرا اولین توکن‌ها برای اتر در این مرحله ایجاد شدند.

قیمتی که در 14 روز اول برای هر بیت کوین در نظر گرفته شد، 2000 اتر بود. سپس هزینه تغییر کرد و برای هر بیت کوین به 1339 اتر رسید.

حدود 50 میلیون توکن در دو هفته اول فروخته شد. 31500 بیت کوین از طریق فروش گسترده جمع‌آوری و 12 میلیون اتر (eth) ایجاد شد که به عنوان بودجه برای پیشرفت و فعالیت‌های دیگه کاربرد داشت.

سازمان غیرانتفاعی به نام «اتریوم» در ششم ژوئن سال 2014 در زوگ سوئیس ثبت شد. این سازمان پروژه اتریوم را اداره می‌کنه.

پروژه اتریوم در 5 تاریخ زمانی متفاوت به جلو حرکت کرد.

 

 Olympic (می 2015)

شبکه آزمایشی اتریوم به اسم «المپیک» عرضه شد.

 

 Frontier(30 جولای، 2015)

پس از شبکه آزمایشی المپیک، « Frontier» اولین نسخه اتریوم  (ethereum) عرضه شد. با این نسخه؛ توسعه دهندگان تونستن برنامه‌های توزیع شده‌ای بسازن و استخراج اتر را شروع کنن.

 

Homestead(14 مارچ، 2016)

سپس این پلتفرم با پیشنهاد‌های (EPI) بهبود یافت. این به‌روز‌رسانی تونست سرعت معاملات را بهبود بده. بنیاد اتریوم (ethereum) همچنین شروع به پذیرش بودجه از منابع مختلف در اتر به غیر از سرمایه اولیه ایجاد شده کرد.

 

Metropolis (16 اکتبر 2017)

این مرحله دو زیر مجموعه داشت:

1-بیزانس (اکتبر 2017)

2-قسطنطنیه (اوایل سال 2019)

این پلتفرم علاوه بر این، از نظر مقیاس‌پذیری، پردازش معاملات و امنیت از طریق ارتقا Byzantium که هارد فورک بود، بهبود یافت. علاوه بر این، پاداش استخراج از 5 اتر به 3 اتر (eth) کاهش یافت. این مرحله، در اوایل سال 2019 به‌روز‌رسانی شد.

 

Serenity

در این مرحله، پروژه رمزارز اتریوم (ethereum) از اثبات POW به اثبات POS می‌رسه که از الگوریتم اجتماع کسپر استفاده می‌کنه. POS نسبت به POW در برابر هک کردن، امنیت و مقاومت بیشتری داره، اما باعث افزایش زمان پردازش معاملات می‌شه. می‌تونیم این رو هم اضافه کنیم که این مرحله، بخش ارتقا یافته نهایی اتریوم است.

 

هک DAO

یک سازمان ناشناس غیر متمرکز به نام « DAO» در سال 2016، برای هک کردن اتریوم (ethereum) تشکیل شد. DAO شباهت زیادی به هیئت مدیره یک شرکت داشت و شرکت‌کنندگان آن ناشناس بودند و مجبور بودند برای پوشش خود اتر (eth) را به حق رای دهند.

در 17 جولای 2016، یک هکر از DAO با هک کردن از اتریوم 50 میلیون دلار سرقت کرد. در نظر بگیرین که خود اتریوم هک نشده بود، تنها بخشی از آن مورد حمله قرار گرفته بود و به علت جدید بودن اتریوم (ethereum) در آن نفوذ کردند و مبلغی را به سرقت برده بودند. سازمان اتریوم، برای بازگشت سرمایه اقدام کرد، اما شرکا مخالفت کردند؛ زیرا آن را بی فایده می‌دانستند.

 از نظر آن‌ها انشعاب یا فورک هیچ تغییری در بلاک‌چین برای همیشه ایجاد نمی‌کند. سپس یک انعشاب دیگر انجام شد و مقداری از بودجه از دست رفته اتریوم را بازیابی کرد.

در کل انشعاب یا هارد فورک به معنای انحراف از بلاکچین از یک نقطه خاص در تلاش برای ارتقا آن و از بین بردن ارتباط‌های قدیمیه. هارد فورک را معمولا کسی انجام می‌ده که علاقمند به ایجاد سیستم عامل جدیدیه یا می‌خواهد یک ارز رمز نگاری شده را با قوانین مختلف جدا از پلتفرم موجود تولید کنه.

یک سازمان در بنیاد اتریوم (ethereum) از هارد فورک راضی نبود، بنابراین تصمیم گرفتند تا زنجیره بلوکی قدیمی یا اتریوم کلاسیک را ادامه دهند. در تاریخ اتریوم، چند هارد فورک برای بهبودی و ارتقا پروتکل انجام شد، اما هیچ کدام از آن‌ها باعث تولد پروژه‌هایی به خوبی اتریوم کلاسیک نشدند.


اتریوم  (ethereum) چطور کار می‌کند؟


برای کار کردن با رمزارز اتریوم نیازی نیست نحوه کارکرد دقیق این شبکه پیچیده را بدونین. با این حال، در ادامه مفاهیم مربوط به شبکه اتریوم را به طور خلاصه برای شما توضیح می‌دیم.

بلاک چین و نودها در اتریوم

شبکه اتریوم (ethereum) از هزاران کامپیوتر در سراسر دنیا تشکیل شده که از یک دفتر دیجیتال که به آن بلاک چین گفته میشه نگهداری می‌کنند. اطلاعات تراکنش‌ها روی این بلاک چین ثبت میشه و هر کامپیوتر یک کپی از آن را در اختیار داره.

فناوری بلاک چین غیرمتمرکز است، یعنی سرورهای اختصاصی در این شبکه وجود نداره و کاربران باید به اجماع برسن.

مشارکت‌کنندگان در شبکه یا به اصطلاح نودها با یکدیگر در ارتباط هستند و تمامی تراکنش‌هایی را که به شبکه ارسال میشن بررسی می‌کنند تا از معتبر بودن آن‌ها مطمئن بشن. این نودها توزیع‌شده هستند، یعنی این شبکه یک نقطه نفوذ مرکزی نداره و با خارج شدن یا خطای یک نود دچار مشکل نمیشه.

 

استخراج اتریوم

ماینینگ یا استخراج ارز دیجیتال چیست

برای جلوگیری از تقلب، تغییر داده‌های بلاک چین و حمله به سیستم، به یک شبکه غیرمتمرکز نیاز داریم تا یک خرابکار بدون اجازه اکثریت نتونه کاری انجام بده.

ماینینگ یکی از روش‌های رایج برای اجماع و حفظ امنیت شبکه‌های بلاک چینی محسوب میشه. بر اساس این الگوریتم، ایجاد بلاک یک فرآیند رقابتی است و هر کسی که تمایل داشته باشه در کار ایجاد بلاک‌های حاوی تراکنش سهیم باشه، باید مثل سخت‌افزارهای کامپیوتری بتونه یک معادله ریاضی پیچیده را حل کنه.

کسی که زودتر جواب را پیدا کنه برنده رقابت میشه و بعد از ایجاد بلاک پاداش دریافت می‌کنه. پاداشی که در شبکه اتریوم (ethereum) بدست میاد ارز دیجیتال اتر (eth) است. علاوه بر این، ماینرها کارمزد تراکنش‌ها را دریافت می‌کنن. در حال حاضر، پاداش استخراج هر بلاک ۲ واحد اتر (eth) است که تقریبا هر ۱۴ ثانیه به ماینرها تعلق می‌گیره.

بنابراین، ماینرها قدرت پردازش زیادی به شبکه اضافه می‌کنن که با قدرت چند ابر کامپیوتر برابری می‌کنه. در این شرایط، اگر کسی بخواهد به شبکه حمله کنه یا تغییری در بلاک چین به وجود آورد، باید یک قدرت پردازش بیشتر از نیمی از ماینرها داشته باشه که در شبکه‌های بزرگی مثل اتریوم توجیه اقتصادی نداره.

به عبارت دیگر، از یک طرف فراهم کردن این قدرت پردازش کار بسیار سختی است و از طرف دیگر، اگر کسی این قدرت پردازش را داشته باشه، می‌تونه به ‌جای حمله به شبکه اتر (eth) روی استخراج تمرکز کنه.

هر چقدر تعداد ماینرها بیشتر بشه، امنیت شبکه بیشتر میشه و در نتیجه اعتماد به شبکه هم افزایش پیدا میکنه.

بنابراین، نکته مهمی که باید به خاطر داشته باشین این است که برای ایجاد هر تغییری در شبکه اتریوم، مشارکت‌کنندگان باید موافقت خودشون را اعلام کنن. در نتیجه، هر نوع خرابکاری یا تلاش برای تغییر دادن اطلاعات ثبت ‌شده شکست می‌خوره.

در شبکه رمزارز اتریوم (ethereum) هر ۱۴ ثانیه بلاک‌های جدید ساخته میشن. با این حال، ممکن است یک ماینر قوی وارد شبکه بشه و بتونه جواب معادله بلاک‌ها را در عرض ۵ ثانیه پیدا کنه. در این حالت، شبکه معادله ریاضی را سخت‌تر می‌کنه که به اصطلاح به این کار افزایش سختی استخراج گفته میشه.

وقتی تعداد ماینرها کاهش پیدا کنه، شبکه سختی استخراج را کمتر می‌کنه تا جواب معادله به‌ طور میانگین در عرض همان ۱۴ ثانیه پیدا بشه.

از آن جایی که در اتریوم (ethereum) با کدهای کامپیوتری سر و کار داریم، قراردادهای هوشمند اتریوم ابتدا در یک زبان سطح بالا مثل سالیدیتی نوشته میشن و بعد در شبکه به بایت کد تبدیل خواهند شد.

در نهایت، این کدها در یک فضای مجازی به اسم ماشین مجازی اتریوم اجرا میشن. هر کامپیوتری که به شبکه اتریوم متصل بشه، قرارداد هوشمند را در داخل ماشین مجازی خودش اجرا میکنه.

با استفاده از ماشین مجازی می‌تونین هر نوع پردازشی را اجرا کنین و خود شبکه اتریوم آسیبی از کدهای مخرب نمیبینه.


اتر (eth) چیست؟


اتر (eth) در واقع ارز دیجیتال شبکه اتریوم محسوب میشه و واحد اختصاری اون ETH است. اتر که به اون اتریوم (ethereum) هم گفته میشه واحد پولی شبکه است و برای پرداخت هزینه‌ها و کارمزدها به کار میره. بنابراین، اگر با اصطلاح خرید اتریوم یا تحلیل قیمت اتریوم برخورد کردین، منظور بررسی قیمت اتر هست.

در حال حاضر، افراد زیادی نسبت به آینده رمزارز اتریوم امیدوار هستند و روی این ارز دیجیتال سرمایه‌گذاری می‌کنند. برای خرید اتر می‌تونید به سایت‌های صرافی ارز دیجیتال مراجعه کنین و اتر خریداری شده را روی نرم‌افزارهای کیف پول در موبایل یا کامپیوتر شخصی ذخیره کنید. در ادامه، در مورد اتر و نحوه خرید و نگهداری آن بیشتر صحبت می‌کنیم.

اتر مثل بیت کوین یک ارز دیجیتال است، ولی هدف این دو ارز کمی با هم فرق می‌کنه. این ارز دیجیتال برای پرداخت هزینه‌ها به کار میره و به مشارکت‌کنندگان انگیزه میده تا فعالیت خودشون رو در شبکه اتریوم ادامه بدن.

فرض کنید اگر اتر نبود، آیا کسی حاضر می‌شد به عنوان ماینر یا مشارکت‌کننده در این شبکه فعالیت کنه؟ به همین خاطر اتر به سوخت شبکه اتریوم هم معروفه. اگر بیت کوین «طلای دیجیتال» باشه، اتر «نفت دیجیتال» محسوب میشه.

برای استفاده از خدمات شبکه اتریوم و ایجاد برنامه روی آن باید کارمزد پرداخت کنین و این کارمزد باید به‌ صورت اتر (eth) پرداخت بشه. اترهایی که برای پرداخت کارمزد به کار میرن، به ماینرهایی داده میشن که امنیت شبکه را حفظ می‌کنن.

برخلاف بیت کوین که ۲۱ میلیون واحد دارد، تولید اتر (eth) در حال حاضر هیچ محدودیتی نداره. در زمان نگارش این مقاله، ۱۱۲ میلیون واحد اتر استخراج شده.

البته با این که تعداد واحدهای اتر (eth) نامحدود است، تولید واحدهای جدید خیلی سریع نیست و تورم آن در سال نزدیک به ۴ درصد است. در به‌ روز رسانی اتریوم ۲.۰ قرار است فقط به ‌اندازه نیاز شبکه اتر (eth) عرضه بشه.

اتر هم مثل بیت کوین در صرافی‌های ارز دیجیتال خرید و فروش میشه و قیمت اتریوم (ethereum) مدام نوسان داره. این ارز دیجیتال را می‌تونید روی کیف پول‌ها ذخیره و نگهداری کنین.


آینده اتریوم در مقیاس‌پذیری و سودآوری چگونه است؟


این روزها تو وب‌سایت‌های مختلف درباره پیش‌بینی قیمت اتریوم (ethereum) مقاله‌های زیادی می‌بینین، این رو فراموش نکنین که اینا فقط پیش‌بینی هستند و دلیلی نداره که همه آن‌ها درست از آب در بیان.

اگر می‌خواین درباره آینده اتریوم در ایران اطلاعاتی به دست بیارین، این مقاله رو تا انتها دنبال کنین. نظر به این که خرید و فروش ارز‌های دیجیتالی تو کل جهان انجام می‌شه. نمی‌توان در مورد آینده ارز در ایران با اطمینان صد‌در‌صد نظر داد، اما اینو بدونین که آینده هیچ ارزی بسته به یه کشور نیست.

چون افراد مختلف از سراسر جهان در ارز‌های دیجیتال فعالیت دارن. در حال حاضر ایرانیان زیادی روی ارز‌های دیجیتال سرمایه‌گذاری کرده‌اند. دلیلش اینه که همگی به آینده ارز‌های دیجیتال خوشبین هستند.

اگر به گذشته اتریوم  نگاه کنیم در بعضی سال‌ها اتریوم  (ethereum) قیمت‌های خوبی را نسبت به قبل داشته، اما تو بعضی از مواقع متاسفانه با کاهش قیمت رو‌به‌رو بوده است.

محققان ارز دیجیتالی معتقدند، اتر آینده صعودی داره و سال آینده یکی از سال‌های قابل توجه برای آن است. این محققان به این دلیل چنین نظری دارند که هر چقدر به سمت سال 2021 می‌ریم، تعداد بیشتری از شرکت‌های ارز دیجیتال شروع به فعالیت می‌کنن.

عامل مهم دیگه‌ای که باعث پیشرفت و محبوبیت اتریوم  می‌شه، استاندارد‌های یکپارچه‌سازی آن است که ادغام در شبکه اتریوم (ethereum) را ساده می‌کنه.

همان طور که گفته شد، شبکه اتریوم  (ethereum) به دلیل افزایش طرفداران آن در شبکه با متوسط هزینه‌های معامله به طور قابل توجهی رشد می‌کنه. انتظار می‌رود به‌روزرسانی آینده اتر 2.0 مشکلات فعلی را با مقیاس‌پذیری بالا‌تر برطرف کنه.

به گفته بنیان‌گذار اتریوم، این شبکه دنبال ارتقای مقیاس اتریومی است که با اتر 2.0 معرفی می‌شه. قرار است این ارتقا در 3 مرحله انجام بشه. مرحله اول؛ برای سال 2020 برنامه ریزی شده است، اما زمان دقیق مراحل بعدی مشخص نیست. با این به‌روز‌رسانی اتریوم از اثبات سهام استفاده می‌کنه و مقیاس‌پذیری این شبکه در سرعت و کار‎‌مزد تراکنش‌ها تا حد زیادی افزایش می‌یابد.


گس (Gas) یعنی چه؟


اگه با اتریوم آشنا هستین و با اون کار کردین، حتما کلمه گس به گوشتون آشناست. در واقع گس کارمزد عملیات در اتریومه (هزینه پردازش هر تراکنش در اتریوم).

قراردادهای هوشمند در شبکه اتریوم یک سری کد کامپیوتری هستن، که اگه تمام شرایط مندرج در اون‌ها رعایت بشه، منجر به انجام یک عملیات خاص میشن.

برای انجام این عملیات به یک سری توان پردازشی و هزینه نیاز هست. هر کد کامپیوتری برای اجرای یک عمل خاص، هزینه مشخص شده‌ای داره. هزینه‌ای که برای اجرای این عملیات مصرف میشه گس نام داره.

گس سوخت مصرفی ماشین اتریومه، مثل سوخت اتومبیل که بنزینه و برای طی کردن یک مسافت مشخص شده مقدار بنزین مشخصی مصرف میشه.

در اتریوم هم برای عمل به یک کد دستوری، باید میزان اتر (پول) تعیین شده‌ای در ازای گس مشخص (بنزین) پرداخت بشه.

گس مصرفی هر عمل متفاوت از دیگر عملیاته. هر کد دستوری در اتریوم (ethereum) یک گس مشخص داره (21000 گس) اما قیمت گس ماشین اتریوم ثابت نیست.

باید توجه داشته باشین که گس به تنهایی یک ارز دیجیتال قابل خرید و فروش در صرافی‌ها نیست، بلکه یک واحد برای خرید و فروش در اتریوم هست که میزان تلاش برای اجرای عملیات مختلف رو تعیین می‌کنه.


انواع گس


به طور کلی درباره مفهوم گس از دو عبارت گس لیمیت (Gas Limit) و گس پرایس (Gas Price) استفاده میشه و کارمزد اتریوم از حاصل ضرب این دو گس به دست میاد. در ادامه مطلب هر کدوم رو بیشتر توضیح می‌دهیم.

 

گس لیمیت در اتریوم

وقتی از گس صحبت می‌کنیم منظورمون گس لیمیته. گس لیمیت حداکثر گسیه که کاربر مایل به پرداخت برای انجام یک عملیات هوشمند است.

گس لیمیت رو به باک اتوموبیل تشبیه می‌کنن که گنجایش مشخصی داره. در اتریوم هم برای هر عملیات یک مقدار گس تعیین شده لازمه که در عملیات معمولی یک گس (21000) برای انجام عمل کافیه.

در عملیات سنگین و پیچیده، یک گس برای انجام آن‌ها کافی نیست و لازمه که تعداد گس بیشتری خریداری بشه.

مثل این که برای رفتن به یک مقصد مشخص به 200 لیتر بنزین نیاز باشه اما در باک بنزین فقط 100 لیتر بنزین موجود باشه که در این صورت به مقصد نهایی نمیرسین و در وسط راه متوقف میشن.

گاهی هم گس پیشنهادی، بیشتر از میزان مورد نیاز برای انجام تراکنش مورد نظره.

پس بعد از مشخص کردن گس لیمیت، اگه اون رو پایین یا بالاتر از میزان مورد نیاز تعیین کردین، دو اتفاق متفاوت رخ میده:

  1. در حالت اول اگر مقدار گس پیشنهادی بسیار پایین باشه ماینرها درخواست شما رو قبول نمیکنن و عملا هیچ اتفاقی نمیفته.

اگر میزان گس تعیین شده کمی کمتر از گس مورد نیاز باشه سیستم شروع به انجام تراکنش درخواستی می‌کنه، اما وقتی گس به پایان برسه عملیات رو متوقف می‌کنه و تراکنش مورد نظر انجام نمیشه.

توجه داشته باشین که در این مورد بعد از توقف عملیات گس تعیین شده به کیف پول شما برنمی‌گرده، بلکه ماینرها این مقدار گس رو به عنوان هزینه انجام عملیات ناموفق برداشت می‌کنن.

  1. در حالتی که گس پیشنهادی بالاتر از حد لازم باشه، سیستم اتریوم (ethereum) عملیات رو با موفقیت انجام می‌دهد و مقدار گس لازم رو دریافت می‌کنه، اما باقیمانده رو به کیف پول شما برمی‌گردونه.

ماینرها حق استفاده از گس مازاد رو ندارن و باید اون رو به صاحب گس برگردونن. توجه داشته باشین که بهترین گس پیشنهادی برای اتریوم، گس برابر هست.

 

گس پرایس (Price Gas) در اتریوم

همانطور که گفتیم قیمت اجرای هر عملیات در اتریوم 21000 گس است اما قیمت هر گس چنده؟

قیمت گس هزینه‌ای است که یک کاربر برای هر واحد گس پرداخت می‌کنه که این هزینه به وسیله اتر پرداخت میشه. یعنی هیچ هزینه ثابتی برای گس وجود نداره و فرستنده هر تراکنش قیمت گس رو تعیین می‌کنه.

کاربری که قصد انجام یک عملیات رو در رمزارز اتریوم داره، خودش تعیین می‌کنه که بابت هر گس چقدر پرداخت کنه.

قیمت‌های پیشنهادی گس در زمان افزایش ترافیک شبکه بالاتر میره و یک گس رو با هزینه بالاتر از حد معمول خریداری می‌کنن.

معمولا کیف پول‌های اتریوم برای هر گس، یک قیمت معقول و منطقی پیشنهاد میدن که بر اساس میزان عرضه، تقاضا و توان پردازش متغیر است.

واحد گس گیگا ویه (Giga wei) که wei کوچک‌ترین واحد اتر است و هر وی معادل 10 به توان -18 اتره. هر گیگا وی معادل 10 به توان 9 ویه.

کیف پول‌های اتریوم، تبدیل واحدها و تعیین نرخ نهایی رو به صورت آماده به کاربر نشون میدن و برای تعیین قیمت گس لازم نیست شما ضرب و تقسیم رو انجام بدین.


قرارداد هوشمند اتریوم چیست؟


قرارداد هوشمند چیه و چطور کار میکنه؟ایده قرارداد هوشمند اولین بار در سال ۱۹۹۴ توسط یک متخصص آمریکایی علوم رایانه به نام نیک سابو مطرح شد.

قرارداد هوشمند در حقیقت نرم‌افزاریه که روی بلاک چین اجرا می‌شه. در صورتی که شرایط از قبل تعیین شده در این نرم‌افزار رخ بده، مجموعه‌ای از دستورات به صورت خودکار اجرا می‌شن. قرارداد هوشمند ثبت شده روی یک بلاک چین آزاد مثل اتریوم ضمانت اجرایی داره و هیچ ‌کس نمی‌تونه مانع اجرای اون بشه.

یک کاربرد اتریوم به شکل قرارداد هوشمند و در واقع توافق بین خریدار و فروشنده است که به صورت کد نوشته می‌شه. این قرارداد مجموعه‌ای از کدها و داده‌ها است که در آدرس خاصی روی بلاک چین اتریوم قرار می‌گیرند.

تمام شرایط این قرارداد به وسیله کدهای رمزنگاری نوشته میشن و تو شبکه بلاک چین ثبت خواهند شد و انجام تمام معاملات و تراکنش‌هایی که تو شبکه توزیع‌شده و غیرمتمرکز بلاک چین ثبت می‌شن، با نظارت مستقیم اعضای شبکه و بدون نیاز به واسطه است.

به عبارت دیگر، با استفاده از قراردادهای هوشمند می‌تونید اموال، پول، سهام و هر چیز با ارزش دیگری را با امنیت و شفافیت بیشتر مبادله کنین. علاوه بر این، از آن جایی که تمام اطلاعات و جزئیات مربوط به قرارداد در شبکه‌ بلاک چین ایمن و توزیع‌ شده ثبت می‌شن، دستکاری و تقلب در قراردادهای هوشمند تقریبا غیرممکنه.

قبل از اینکه قرارداد هوشمند را بیشتر توضیح بدیم، اول یک قرارداد عادی را بررسی می‌کنیم.

قرارداد عادی یک توافق‌نامه بین دو یا چند شخص است و این افراد را نسبت به چیزی در آینده متعهد می‌کنه. بیشتر افراد تجربه قرارداد بستن رو دارن.

برای مثال علی در قرارداد اجاره خود متعهد می‌شه در ازای استفاده از خانه محمد به ‌مدت یک‌ سال، هر ماه یه مبلغ مشخص پرداخت کنه. به طور معمول، برای خرید یا اجاره یک ملک به بنگاه مراجعه می‌کنیم. بنابراین، قرارداد بستن یه فرآیند متمرکزه و هزینه زیادی رو به طرفین معامله تحمیل می‌کنه.

حالا قراردادهایی رو تصور کنین که به صورت کد بین طرفین منعقد میشن. تو قراردادهای هوشمند کدهای کامپیوتری تضمین‌کننده اجرای قرارداد هستند. همون طور که قبلا اشاره شد، وقتی قرارداد هوشمند روی یک بلاک چین آزاد مثل رمزارز اتریوم قرار بگیره، هیچ کس نمی‌تونه جلوی اجرای این قرارداد رو بگیره.

با استفاده از قراردادهای هوشمند می‌تونید برنامه‌ها و پروژه‌هایی ایجاد کنید که بدون واسطه‌ و از کارافتادگی به کار خودشون ادامه می‌دن. نکته مهم این است که حتی برنامه‌نویس قرارداد هوشمند هم قادر نیست کد قرارداد هوشمندی رو که در بلاک چین ثبت شده، تغییر بده.

برای مثال، با استفاده از قرارداد هوشمند می‌تونید فرآیند دریافت اجاره را غیرمتمرکز و هوشمند کنید. فرض کنید علی با ودیعه ۱۰۰ میلیون تومانی و اجاره ماهانه ۲ میلیون تومان خانه محمد را برای یک سال اجاره می‌کنه. در قرارداد هوشمند شرط گذاشته می‌شه که علی ابتدا ۱۰۰ میلیون تومان و سپس هر ماه ۲ میلیون تومان به‌ شکل ارز دیجیتال به عنوان اجاره پرداخت کنه.

قرارداد هوشمند رو می‌شه طوری تنظیم کرد که اگر اجاره عقب افتاد، مبلغ اجاره از ودیعه کم بشه تا زمانی که ودیعه تمام بشه. همچنین می‌شه در کد قرارداد هوشمند این شرط رو تعیین کرد که در صورت به پایان رسیدن مبلغ ودیعه و پرداخت نشدن اجاره، هشدار تخلیه خانه به علی ارسال بشه.


قرارداد هوشمند چه ساختاری دارد؟


قرارداد هوشمند چهار بخش اصلی داره که عبارتند از:

موضوع قرارداد

موضوع قرارداد چیزی است که به قرارداد هوشمند اجازه دسترسی به کالاها یا خدماتی رو میده که تحت نظارت قرارداد هستند.

 

امضاهای دیجیتالی

هر عضو بلاک چین برای شرکت در قرارداد هوشمند باید امضاهای دیجیتالی یا همان کلیدهای خصوصی (private keys)‌ داشته باشه. در واقع، این امضاهای دیجیتالی آغازگر قرارداد هستند.

 

شروط قرارداد

در شروط قرارداد، ترتیب عملیات و نقشه مسیر قرارداد مشخص میشه. علاوه بر این، پاداش و جریمه انجام تعهدات یا رعایت نکردن قوانین قرارداد نیز در شروط قرارداد تعیین میشه.

 

پلتفرم غیرمتمرکز

یک پلتفرم غیرمتمرکز شبیه شبکه بلاک چین بستر ایجاد و اجرای قرارداد هوشمند است و از امنیت و صحت اطلاعات ثبت ‌شده در قرارداد اطمینان حاصل می‌کنه.


مراحل اجرای قرارداد هوشمند چیست؟


مراحل اجرای قراردادهای هوشمند رو می‌تونیم به صورت زیر خلاصه کنیم:

  • دارایی‌ها و شرایط قرارداد کدگذاری میشن و تمام شرایط آن‌ها تعیین میشه.
  • کدها در بلاک چین قرار می‌گیرن.
  • این قرارداد بین نودهای پلتفرم توزیع می‌شن و چند بار کپی خواهند شد.
  • بعد از انجام شدن پردازش، قرارداد مطابق با شرایطی که مشخص شده اجرا می‌شه.

توجه داشته باشید با این که از هوشمند سازی فرآیندها زمان زیادی می‌گذره، بزرگ‌ترین تفاوت فرآیند قراردادهای هوشمند با قراردادهای معمولی، غیرمتمرکز بودن و غیرقابل دستکاری بودن آن‌ها است.

با وجود این، در حال حاضر قراردادهای هوشمند مشکلات زیادی دارن و هنوز در بسیاری از حوزه‌ها قابل استفاده نیستند. مهم‌ترین مشکلات قراردادهای هوشمند عبارتند از:

  • مشکلات حقوقی و قانونی: در حال حاضر، قراردادهای هوشمند توسط دولت‌ها به رسمیت شناخته نمی‌شوند. برای مثال، مالکیت یک خانه با ارز دیجیتال هنوز از نظر حقوقی پذیرفته شده نیست.
  • خطاهای انسانی: با این که قراردادهای هوشمند ضمانت اجرایی دارند، قرارداد قادر نیست مخرب بودن یک کد را تشخیص بده و در هر صورت قرارداد را اجرا می‌کنه.
  • هزینه پیاده‌سازی: قرارداد هوشمند بدون نقص باید توسط یک برنامه‌نویس‌ ماهر نوشته بشه. در حال حاضر، کاربران عادی نمی‌تونن با هزینه پایین قرارداد هوشمند ثبت کنند.

توکن ERC20 چه معنایی دارد؟


 توکن ERC20 - اتریوم

در شبکه اتریوم ERC کوتاه شده‌ی عبارت Ethereum Request for Comments هست که به معنی درخواست نظر برای اتریوم است. هدف توکن ERC20، ایجاد شرایط تعامل تمام اپلیکیشن غیر متمرکز با شبکه رمزارز اتریوم است. توکن ERC20 کاربرد اتریوم را به سطح دیگری می‌برد.

این توکن برای راحتی کار توسعه‌دهندگان اتریوم ساخته شد تا آن‌ها برای ساخت توکن خودشون به طراحی از پایه نیاز نداشته باشند.

این توکن‌ها با تمامی اپلیکیشن‌ها و سرویس‌های پشتیبان استاندارد ERC20 سازگار و در تعامل هستند.

همانطور گفتیم که هر عضو شبکه اتریوم میتونه توکن خاص خودش رو بسازه، اما برای ساخت توکن ERC20 به چند عملکرد نیاز است که به توضیح هر یک می‌پردازیم.

 

TotalSupply

TotalSupply یا میزان عرضه کلی، به تعداد کل توکن‌هایی که در یک شبکه وجود داره اشاره می‌کنه. در قرارداد هوشمند، این میزان توکن‌های موجود در تراکنش رو نشون میده.

 

Balance of

BalanceOf یک آدرس است و هنگامی که دستور انجام این فعالیت داده بشه، توکن‌های نگه‌داری شده به آدرسی که دادین بازگردانده میشن.

با دانستن آدرس هر شخص می‌تونید موجودی حساب اون فرد رو بررسی کنین.

 

Transfer

این عملکرد مربوط به انتقال توکن از یک فرد به فرد دیگر است. در این تابع مقدار توکن و آدرس کاربری رو که می‌خواهید توکن به او منتقل بشه وارد می‌کنین.

با انجام این دستور یک اتفاق رخ میده و اتفاق رخ داده شده به بلاک چین اعلام می‌کنه که یک انتقال در جریان است.

 

transferFrom

این تابع یک جایگزین مناسب برای تابع transfer هست و برنامه‌نویسی رو در نرم افزارهای غیرمتمرکز مقداری منعطف می‌کنه.

این عملکرد یک عملکرد انتقاله با این تفاوت که حتما نیاز نیست که خود فرد منتقل‌کننده صاحب توکن‌ها باشه، بلکه ممکنه شما به یک کاربر اجازه بدین توکن‌های شما رو جابه‌جا کنه.

به عنوان مثال، به جای این که خودتون هر سال بخواهید یک قرارداد خاص رو تمدید کنین به یک اپلیکیشن غیرمتمرکز اجازه میدین به جای شما این کار رو انجام بده.

 

Approve

تابع تایید یک تابع دیگه برای راحتی کار نقل و انتقال توکن هست و باعث محدودیت توکن‌های منتقل شده از حساب شما میشه.

به عبارت دیگر وقتی به سیستم اجازه میدین به جای شما توکن منتقل کنه، مقدار توکن رو برای آن مشخص می‌کنین که بیشتر از اون دریافت نکنه.

بخواهیم مثال بزنیم، در تابع بالایی که به سیستم اجازه تمدید قرارداد رو دادین اگه در حساب شما مبلغی بیشتر از مبلغ قرارداد وجود داشته باشه و نخواهید که سیستم مقدار اضافی رو برداشت کنه، یک مقدار مشخص برای سیستم تعیین می‌کنین و اجازه انتقال همون مقدار رو میدین.

 

Allowance

این تابع رو همراه با تابع تایید استفاده می‌کنند. هنگامی که شما به سیستم اجازه انتقال توکن رو دادین به وسیله تابع اجازه می‌تونین مقدار توکن منتقل شده رو بررسی و کنترل کنید.

به وسیله این تابع مطمئن خواهید شد که چه مقدار از حساب شما جابه‌جا شده است.

 

تابعهای دیگر

 علاوه بر تابع‌های ذکر شده که اجباری هستن می‌تونین برای اصلاح و زیباتر شدن قرارداد، از تابع‌های اختیاری استفاده کنین.

توابع اختیاری شامل نام، نشانه و اعشار هستند که کمک می‌کنن توکن شما برای کاربران خوانا بشه و توکن رو با قرار دادن نشانه دوستانه نمایش بدین.

همچنین مقدار دقیق توکن‌ها رو می‌تونین با استفاده از اعشار نشان بدین.


مزایای استفاده از توکن‌های ERC20


 توکن‌های پیرو استاندارد ERC20 مزایا و امتیازاتی برای استفاده کنندگان دارن که در زیر آن ها را توضیح میدیم.

توکن‌های ERC20 به سادگی ایجاد میشن

اولین مزیت این نوع توکن ساخت راحت آن است. این توکن‌ها به این دلیل که برای ایجاد نیاز به ساخت یک بلاک چین مستقل ندارن و روی بلاک چین رمزارز اتریوم ساخته میشن، به سادگی قابل ساخت هستند.

 

محبوب بودن توکن EAC20

درحال حاضر توکن‌های ERC20 به حد بالایی از محبوبیت و اعتماد رسیدن که بیشتر صرافی‌ها، کیف پول‌ها و قراردادهای هوشمند این توکن رو مورد پشتیبانی خود قرار میدن.

این توکن در زمینه ارز دیجیتال، بسیار مورد توجه توسعه‌دهندگان قرار گرفته است و به عنوان یکی از اولین انتخاب‌های آن‌ها در دسترسشان قرار دارد.

 

قابلیت تعویض به انواع توکن‌ها

یکی دیگه از مزایای توکن‌های ERC20 قابلیت تعویض با انواع دیگر توکن‌ها است.

گاهی افراد برای حفظ ارزش سرمایه نقدی خود، اون رو از حالتی به حالت دیگر تغییر میدن، مثلا مقدار سرمایه‌ای که به عنوان طلا دارن با شخص دیگه‌ای تعویض خواهند کرد و اون رو به دلار تبدیل می‌کنند.

از طرفی توکن‌های ERC20 رو می‌تونید با دیگر توکن‌های همان شرکت تعویض کنین.

 

توکن‌های ERC20 قابل انعطاف هستند

از دیگر مزایای توکن نام برده منعطف بودن آن است. همانطور که در بالا ذکر کردیم توکن‌های ERC20 با هر نرم افزار و سیستمی که از اون‌ها پشتیبانی کنه سازگار هستند.

از این توکن‌ها به عنوان ارز پرداخت شده برای خرید بک برنامه، خرید سهام یک شرکت و کارهای مشابه میشه استفاده کرد.


معایب استفاده از توکن‌های ERC20


توکن مذکور معایبی داره که به شرح اون‌ها می‌پردازیم:

مقیاس‌پذیر نبودن

بزرگ‌ترین و مهم‌ترین مشکل توکن ERC20 مقیاس‌پذیر نبودن این ارزها است. این پلتفرم مانند بقیه ارزهای دیجیتال با افزایش مشترکان و افزایش سرمایه بزرگ‌تر نمیشه، در نتیجه سرعت تراکنش‌ها پایین میاد و هزینه بالا میره.

 

 توکن‌های ERC20 قابل کلاهبرداری هستن

یکی دیگه از مشکلات و عیب‌های توکن ERC20 این است که به دلیل آسان بودن ایجاد این توکن افراد مختلف میتونن برای اهداف خود توکن ایجاد کنن.

این مشکل نرم‌افزاری نیست، ولی به دلیل آسانی در ایجاد توکن‌ها به وجود میاد. پس حتما از سرمایه گذاری در توکن‌های نامعتبر و ناموثق خودداری کنین و قبل از سرمایه گذاری در مورد توسعه دهندگان توکن تحقیق کنید.

 

کاربرد توکن‌های ERC20

با ایجاد توکن‌هایی که از استاندارد ERC20 پیروی کنند می‌تونین میزان کلی عرضه رو بدونین، میزان حساب رو بررسی کنین، دارایی خود رو انتقال بدین و به اپلیکیشن‌های غیر متمرکز اجازه مدیریت حساب خود رو بدین.

این توکن‌ها چون یک زبان جهانی هستند، قابلیت داد‌وستد رو در تمام دنیا دارند.

 توکن‌های اوراق بهادار و استیبل کوین‌ها دو نمونه از معرو‌ف‌ترین توکن‌هایی هستن که از استاندارد ERC20 پیروی می‌کنند.


چطور توکن‌های ERC20 رو دریافت کنیم؟


از آنجایی که این توکن ها روی بلاک چین اتریوم وجود دارن برای دریافت آن‌ها کافیه توکن‌های ERC20 رو به آدرس اتریوم خود ارسال کنین و توکن رو اونجا ذخیره کنین.

هنگامی که یک توکن ERC20 رو به حساب خود ارسال می‌کنین، با این کار به قرارداد توکن اطلاع خواهید داد که به یک تراکنش انتقال نیاز هست و به همین دلیل انتقال توکن ERC20 به صرف مقدار کمی اتر نیاز دارد.

اگر موجودی حساب رمزارز اتریوم شما صفر باشه نمی‌تونین توکن ERC20 رو به حساب خود انتقال بدید.

بعد از انتقال توکن به حساب اتریوم، میتونین آن‌‌ها رو در کیف پول‌های مجازی مثل Ledger Nano s که با استاندارد ERC20 سازگار هستند ذخیره کنین.

برنامه خاصی برای ذخیره توکن ERC20 وجود نداره ولی به دلیل اجرا شدن این توکن روی شبکه اتریوم اغلب کیف پول‌های اتریوم از این توکن پشتیبانی میکنن.


تفاوت توکن ERC20 با کوین‌های بلاک چین مستقل


توکن‌های ERC20 که در بستر بلاک چین اتریوم (ethereum) قراردارن، مثل بقیه کوین‌ها ارزش مالی دارن و قابل ارسال و دریافت از اشخاص مختلف به یکدیگر هستند.

تفاوت اصلی این توکن با کوینی مثل بیت کوین، غیرمستقل بودن بلاک چین استفاده شده هست. به این معنی که توکن‌ها ERC20 تراکنش‌های خود را روی بلاک چین اتریوم انجام میدن اما کوین‌های مستقل از بلاک چین مخصوص به خود استفاده می‌کنند.


سایر استاندارهای رمزارز اتریوم


باید بدونین که توکن ERC20 تنها توکن موجود در اتریوم  (ethereum) نیست بلکه استانداردهای دیگه‌ای برای کاربردهای مختلف در اتریوم ساخته شدن که چندتا از آن‌ها را در ادامه معرفی می‌کنیم.

توکن ERC721 – اتریوم

این توکن یک توکن غیر قابل تعویض است که برای اپلیکیشن‌ها و آثار هنری استفاده میشه. هر توکن منحصر به فرد است و کد ویژه خودش رو داره.

 

توکن ERC1400 – اتریوم

این توکن‌ها جزو توکن‌های اوراق بهادار هستن و مانند این اوراق آن‌ها رو می‌تونید بفروشید.

 

توکن ERC777 – اتریوم

این توکن برای اصلاح و بهبود عملکرد توکن ERC20 ایجاده شده. توکن ERC777 با افزایش قابلیت‌های بیشتر و پایین آوردن هزینه‌های بالا، سعی در بهبود توکن ERC20 دارند.


آیا به کیف پول اتریوم نیاز دارید؟


قبل از این که بخواهید در اتریوم (ethereum) سرمایه‌گذاری کنین، نیاز به جایی برای ذخیره آن دارین. در دنیای ارز‌های دیجیتال به چنین جایی «کیف پول یا والت» می‌گیم.

به بیان ساده، کیف پول نرم افزاریه که روی گوشی هوشمند یا کامپیوتر شخصی خود نصب می‌کنین. این کیف به شما اجازه می‌ده تا سرمایه‌هاتون را در اون ذخیره کنین، تراکنش انجام بدین و هر وقت که نیاز داشتین موجودی حسابتون را چک کنین.

این کیف پول‌های نرم افزاری اتر هیچ هزینه‎ای برای شما ندارن و رایگان هستند.

همان طور که اشاره شد کیف پول اتریوم؛ به یک سرویس آنلاین گفته می‌شه که صاحب آن می‌تونه تراکنش الکترونیکی انجام بده، مانند خرید اقلام از فروشگاه‌ها به شکل آنلاین با استفاده از یک کامپیوتر یا یک گوشی هوشمند. اطلاعات حساب بانکی، گواهینامه رانندگی، کارت بیمه و اسناد شناسایی را هم می‌توان در آن ذخیره کرد.

یه کیف پول الکترونیکی ترکیبی از نرم‌افزار و اطلاعات شخصیه. این نرم‌افزار امنیت رو برای اطلاعات شخصی و برای معاملات واقعی تامین و آن‌ها را رمز‌نگاری می‌کنه.

کاربرد این کیف پول، مانند کیف پول معمولیه، اما به جای اسکناس و سکه شامل وجه، اعتبار الکترونیکی و توکن است .


مزایای کیف پول رمزارز اتریوم چیست؟


  • سهولت در استفاده، امن و مطمئن، سرعت بالا، ارتباط آسان با سایر حساب‌ها و تجمع تراکنش‌های خود.

انواع زیادی از کیف پول‌ها برای ارز‌های دیجیتال وجود داره و هر کدوم مزایا و معایب خاص خود را داره.

برای کار کردن با ارز دیجیتالی همان طور که در بالا اشاره شد نیاز دارین ابتدا کیف پولی را انتخاب کنین که جوابگوی انتظارات و نیاز‌های شما باشه. در ادامه به معرفی چند نمونه کیف پول‌های رمزارز اتریوم (ethereum) می‌پردازیم.

 

کیف پول کاغذی چیست؟

این کیف پول‌ها در برابر حملات هکر‌ها کاملا در امانه و علت آن ذخیره نکردن کلید‌ها در فضای دیجیتال و آنلاین است.

می‌توان به راحتی از طریق اسکنر‌ها این کیف پول را اسکن کرد و موجودی رو به یک کیف پول نرم‌افزاری انتقال و تراکنش را انجام داد.

کیف پول‌های کاغذی برای نگهداری دراز مدت ارز‌های دیجیتالی مناسب هستند و اگه بخواین روزانه از ارز‌های دیجیتالی خود استفاده کنین، بهتر است از کیف پول دیگری استفاده کنین.

زیرا اگر این کیف پول گم یا دزدیده بشه، با توجه به این که آدرس عمومی و کلید خصوصی کیف روی آن نقش بسته است، همه موجودی ارزی که ذخیره کردین از بین میره و به هیچ عنوان امکان بازیابی اون وجود ندارد.

 

کیف پول موبایلی اتریوم  (ethereum) چیست؟

این نوع کیف پول اتریوم مناسب کسانی است که هر روز نیاز به انجام تراکنش‌های بیت کوین یا سایر ارز‌های دیجیتال دارند. احتمال هک این نوع کیف پول‌ها خیلی زیاد است، در واقع با دزدیده شدن موبایل‌تان، هر کسی می‌تونه موجودی اتریوم شما را خالی کنه.

 

کیف پول آنلاین و تحت وب اتریوم چیست؟

این کیف پول از پایین‌ترین ایمنی برخورداره؛ زیرا احتمال مسدود شدن حساب شما از طرف شرکت ارائه دهنده کیف پول وجود داره و احتمال هک شدن آن نیز بیشتر از سایر کیف پول‌ها است.

پس بهتره به جای آن از کیف پول‌های دسکتاپ موبایلی استفاده بشه.

 

کیف پول دسکتاپ اتریوم چیست؟

این کیف پول در مقایسه با کیف پول‌های عنوان شده از امنیت بالا‌تری بهره‌مند است؛ زیرا کلید خصوصی شما روی کامپیوتر خودتون نگهداری می‌شه و به این کلید، هیچ شخص دیگر یا سرور دیگری دسترسی نداره.

 

کیف پول سخت افزاری اتریوم چیست؟

امن‌ترین کیف پول برای نگهداری ارز‌های دیجیتال از جمله رمزارز اتریوم (ethereum) است و تا به حال هیچ گزارشی مبنی بر دزدیده شدن ارز‌ها از این کیف پول گزارش نشده.


چگونه اتر (eth) را می‌توان خرید یا فروخت؟


در اینترنت سایت‌هایی به نام صرافی ارز دیجیتال فعالیت می‌کنند، بنابراین برای خرید اتر نیاز به مراجعه حضوری نیست ابتدا یک کیف پول اتریوم روی گوشی تلفن همراه یا کامپیوتر شخصی خود نصب کنید.

این کیف پول‌های نرم‌افزاری قبلا هم اشاره شد؛ هیچ هزینه‌ای براتون نداره و رایگان هستند. فقط کافیه در گوگل دنبال کلمه خرید اتریوم بگردین.

 برای خرید اتریوم در ایران دو روش اصلی وجود داره.

  • خرید اتر از وب‌سایت‌های صرافی ایران با ریال (کارت بانکی)
  • خرید اتر از وب‌سایت‌های صرافی خارجی با بیت کوین یا ارز‌های دیجیتال دیگر یا با دلار و یورو یا کارت‌های اعتباری خارجی مثل مستر کارت.

اما اگه در ایران زندگی می‌کنین، روش دوم یعنی خرید با دلار و یورو یا با کارت‌های اعتباری خارجی به دلیل تحریم‌های بین المللی به شکل مستقیم قابل انجام نیست.

در ادامه مقاله مراحل خرید و فروش اتریوم رو توضیح خواهیم داد. ابتدا به خرید اتریوم می‌پردازیم.

روش پرداخت را تعیین کنید

این مرحله بسیار ساده است. شما باید تصمیم بگیرید که چگونه تمایل دارید تا اتریوم را بخرید. روش‌‌های متداول برای خرید اتریوم به شکل زیر هستند.

  • کارت اعتباری
  • انتقال وجه به صورت بانکی
  • بیت کوین
  • پول نقدی

چه پلتفرمی انتخاب کنید؟

وقتی روش پرداخت را انتخاب کردید باید پلتفرمی انتخاب کنید که روش پرداخت شما را حمایت ‌کنه.

چگونه اکانت درست کنید؟

بعد از انتخاب پلتفرم، زمان آن است تا اکانتی بسازید.

مراحل ایجاد یک اکانت در هر پلتفرمی متفاوت است، اما بیشتر آن‌ها مراحل زیر را شامل می‌شه

  • نام کاربری و رمز عبور بسازید.
  • امنیت آن را با روش تایید هویت دو عاملی بالا ببرید.
  • به بخش «Know Your Customer» برین تا در آن‌جا هویتتان تایید ‌شود.
  • معمولا قبل از این که بتونید خرید کنید باید مدتی را منتظر بمونید.

چه زمانی پول رو واریز کنیم؟

حالا که در پلتفرم اکانت خود را ایجاد کردید، زمان آن است تا پول را واریز کنین.

معمولا می‌تونین این ابزار رو در قسمت «Deposit» صرافی یا پلتفرم خرید و فروش اتریوم پیدا کنین. با واریز شدن پول، حالا زمان می‌توانید برای خرید اتریوم اقدام کنید.


چگونه اتریوم بفروشیم؟


هنگامی که مقداری رمزارز اتریوم (ethereum) از روش خرید توکن‌ها یا استخراج آن‌ها جمع کردید، شاید تصمیم بگیرین تا مقداری از اونا رو بفروشین.

اتر فقط می‌تونه برای پرداخت هزینه‌های موجود توی شبکه اتریوم استفاده بشه، چون تعداد بسیار کمی از شغل‌ها وجود داره که ارز‌های رمزپایه رو به عنوان روشی برای پرداخت می‌پذیرن و بیشتر آن‌ها فقط بیت کوین را قبول می‌کنند.

در ادامه مقاله، روش‌های مختلفی اومده که بهتون کمک می‌کنه تا بتونید اترتون رو بهتر بفروشید.

 

چه صرافی‌هایی برای فروش اتر پیدا کنید؟

مراحل فروش اتر (eth) در صرافی‌ها، مانند مراحل خریدن آن است. اول باید صرافی مطمئنی رو انتخاب کنین مثل Binance که به هدفتون مربوطه و اتر (eth) رو معامله می‌کنه.

سپس مانند زمان خرید، باید حساب کاربری بسازین و حساب بانکی خودتون رو به اون متصل کنین و بعضی از اطلاعاتتون رو مثل تاریخ تولد، محل اقامت با شماره تلفن ارائه بدین.

مرحله بعدی؛ بین فروختن اتر با ارز فیات یا تبدیل آن به یک ارز دیجیتال دیگر یکی رو انتخاب کنین.

بیشتر صرافی‌ها بهتون کیف پول می‌دن. در کیف پول دکمه‌های «فروش» و «سپرده‌گذاری» وجود داره که راحت می‌تونید به وب‌سایت برید. در اون آدرس کیف پول خودتون رو پیدا ‌کنین. مقداری از اتر موجود در کیف پول رو به راحتی انتقال بدین تا انتقال بلافاصله انجام بشه.

یکی از امکاناتی که در این روش وجود داره اینه که هر مقدار اتر رو که می‌خواین می‌تونید برای فروش تعیین و انتخاب کنین و این که به چه ارزی بفروشید. نرخ ارز معمولا براساس نرخ فعلی بازار، نوسانات بازار و اندازه معامله محاسبه می‌شه.

 

معاملات همتا به همتا چیست؟

اگر وقت کمتری دارین و از مدت طولانی صرافی و حساب بانکی می‌خواین صرف نظر کنید، روش دیگه‌ای وجود داره و اون هم استفاده از « Local ethereum» است. بر خلاف صرافی‌های دیگه، این روش کاملا غیر متمرکزه. خدمات نگهداری اتر از روش اجرای قرارداد‌های هوشمند اتریوم حاصل می‌شه.

«Local ethereum)»؛ بازاری است که به کاربران کمک می‌کنه تا پیشنهادات خودشون رو توی این بازار قرار بدن. اگر بخواهید در این سیستم اتر خود را بفروشید، 25% هزینه از شما دریافت می‌شه. همچنین این سرویس یه بخش پیا‌م‌رسان داره که کاربر می‌تونه جلسه‌ای برای تبادل اتر با پول نقد برنامه‌ریزی کنه.

همچنین می‌تونید از وب‌سایتی، مانند « Meet Up» استفاده کنید که در اون می‌تونید اتریوم بومی یا ارز رمزنگاری شده را پیدا کنید و در اون‌جا اتر خودتون رو بفروشید.

یه مورد مهم این که اگه از این گزینه می‌خواین استفاده کنین، شما با افراد سر‌وکار دارین نه شرکت. پس نتیجه می‌گیریم ممکنه در معامله اشتباهی رخ بده. لطفا اقدامات احتیاطی رو انجام بدین. همیشه آدرس عمومی، پول ارسالی و نرخ ارز فعلی رو بررسی کنین و بدونید با چه کسانی می‌خواین معامله کنید.


انواع کاربرد اتریوم


تا این جای مطلب باید کاملا جواب سوال اتریوم چیست خودتان را گرفته باشین، ولی می‌خواهیم کمی هم در مورد کاربرد اتریوم (ethereum) صحبت کنیم.

 

تحول خدمات مالی – اتریوم

از اتریوم زیاد می‌توان در دنیای مالی و بانکداری استفاده. قسمت‌هایی مانند فعالیت‌های مربوط به اوراق قرضه، قراردادها و امور بیمه‌ای جزو انواع کاربرد اتریوم محسوب می‌شن.

مثلا تصور کنید فردی بدون طلاع قبلی بانک، نمی‌تواند تعدادی از اقساط ماهیانه خودش رو پرداخت کنه. در چنین شرایطی میشه از قبل یک قرارداد هوشمند تمام وقت نوشت که تمام شرایط پرداخت و دریافت شخص شده باشد تا اگر فرد اقساط خود را پرداخت نکرد، اتفاق خاص رخ بده.

یکی دیگر از انواع کاربرد اتریوم به شکل نرم‌افزارهای پرداخت‌های مالی غیرمتمرکز یعنی «دیفای» (DeFi) است.

یکی از اهداف رمزارز اتریوم تحول نظام اقتصادی جهان به علت تغییر کامل نحوه انجام تراکنش‌ها است. این کار به کمک قراردادهای هوشمند و توکن‌های ERC20 انجام میشه که در بالا در مورد آن‌ها صحبت کردیم.

 

بازارهای پیشبینی – اتریوم

یکی دیگر از انواع کاربرد اتریوم در بازارهای پیشبینی برای حدس زدن یک رویداد یا اتفاق خاص است. از جمله پلتفرم‌های ویژه‌ای که در این زمینه فعالیت می‌کنند می‌تونیم به «جنوسیس» و «آگر» اشاره کنیم که بنیاد فعالیت آن‌ها بلاک چین اتریوم و مکانیزم قراردادهای هوشمند است.

در چنین بازارهایی می‌توان از توکن‌ها و قراردادهای هوشمند رمزارز اتریم به عنوان پاداش استفاده کرد.

 

مدیریت هویت دیجیتال – اتریوم

اتریوم می‌تونه برای مدیریت هویت‌های دیجیتال نیز کاربر داشته باشد و جلوی مشکلاتی مانند سرقت هویت و انحصار داده‌ها رو بگیره. به عنوان مثال پروژه uPort از قراردادهای هوشمند استفاده می‌کنه تا بتونه خدمات مبتنی بر مدیریت هویت هوشمند ارائه بده.

در چنین خدماتی کاربر مسئولیت اطلاعات هویتی خود را بر عهده دارد و به عنوان مثال زمان مسافرت به خارج از کشور می‌تونه اطلاعات گذرنامه خود را که قبلا وارد سرویس uPort کرده به بخش بررسی مدارک ارائه بده.

بنابراین، هیچ‌کسی قادر به دیدن اطلاعات هویتی شما نیست، مگر این که خودتان چنین مجوزی را برای سایرین صادر کرده باشید.

 

انتخابات منصفانه- اتریوم

تمام ما در زندگی خود رای دادیم یا به زودی شرایط آن را پیدا خواهیم کرد. همه هم می‌دونیم که امکان تقلب در انتخابات وجود داره.

اما یک کاربرد دیگر اتریوم فراهم کردن شرایط منصفانه برای رای‌گیری است، چون هیچ‌کسی روی این شبکه کنترل مستقیم نداره و امکان تقلب حذف میشه.

 

اتریوم و حریم خصوصی بهتر

نیازی به گفتن نیست موتور جستجوی خیلی بزرگی مانند گوگل با فروش اطلاعات شخصی کاربران به شرکت‌های تبلیغاتی پول زیادی به جیب می‌زنه و رمزارز اتریوم می‌تونه تهدیدی برای پایان این روند باشه.

به کمک اتریوم میشه کاری کرد که با هر مرتبه ذخیره اطلاعات به وسیله موتورهای جستجو، سوابق این کار در سیستم ثبت بشن. بنابراین چنین موتورهایی برای حفظ وجهه عمومی خودشان باید برای ذخیره اطلاعات کاربران محتاط‌تر باشند.

 

ذخیره امن داده‌ها در اتریوم

امروزه فضاهای ذخیره‌سازی ابری خیلی طرفدار پیدا کردند و سرویس‌هایی مانند وان درایو مایکروسافت، حجم بالایی از اطلاعات رو روی مزارع سرور خود ذخیره کردند.

مزرعه سرور محلی است که آن جا صدها یا شاید هزاران سرور قرار داره و اطلاعات کاربران رو نگهداری می‌کنند. فقط مشکل متمرکز بودن تمام این اطلاعات در یک مکان است و بنابراین امکان نابودی آن‌ها به دلایل متفاوت طبیعی و غیر طبیعی وجود داره.

راه‌حل این مشکل استفاده از شبکه‌های ذخیره‌سازی غیرمتمرکز است تا اطلاعات در دیتابیس‌های متعدد در نقاط مختلف دنیا ذخیره شوند.

بلاک چین اتریوم به افراد اجازه میده با رمزنگاری داده‌ها، آن‌ها را سریعا انتقال دهند و دیگه مشکلات بالا وجود نداشته باشند.

 

تحول حوزه سلامت- اتریوم

کاربرد اتریوم (ethereum) به دنیای سلامت نیز کشانده میشه و میتونه این سیستم را متحول کند. تمام بیمارستان‌های بزرگ دنیا می‌تونند تاریخچه اطلاعات بیماری بیماران رو روی بلاک چین ذخیره کنند و از هر جایی به آن دسترسی داشته باشند.

چنین چیزی می‌تونه فرآیند تولید و توسعه واکسن‌ها و جلوگیری از شیوع ویروس‌های مرگبار را سریع‌تر کنه و حتی جلوی شکل‌گیری چنین ویروس‌هایی را بگیره.

اگر بخواهیم یک مثال دیگه هم بزنیم باید به گجت‌های پوشیدنی سلامت اشاره کنیم که اخیرا بسیار محبوب شدند.

فرض کنید به هر کشوری بروید می‌توانید اطلاعات بیماری خود را به راحتی در اختیار دکترهای آن جا قرار دهید.

تمام کارهایی که به کمک شبکه اتریوم امکان‌پذیر خواهند بود.


سخن نهایی درباره اتریوم


در حال حاضر بیش از 900 هزار حساب کاربری رمرزارز اتریوم در Etherscan.io ثبت شده که از شکل‌های گوناگون قراردادهای هوشمند استفاده می‌کنند هر روز هم به این عدد اضافه میشه.

علاوه بر این، تعداد برنامه‌های غیرمتمرکز اتریوم (ethereum) روزبه‌روز بیشتر می‌شن، به نحوی که در شرایط فعلی 1300 برنامه غیرمتمرکز اتریم وجود داره و تعدادی از آن‌ها در مرحله توسعه و تعدادی دیگر به مرحله ایده و اجرا رسیده‌اند.

تمام این آمار به خوبی نشون میده که طی سال‌های آینده این رمزارز مورد استقبال به مراتب بیشتری قرار می‌گیره، قیمت اتریوم (ethereum) به مراتب بیشتر میشه و قراردادهای هوشمند و توکن‌های ERC20 در صنایع گوناگون کاربران به مراتب بیشتری خواهند داشت.

در پایان باید بگوییم با نوشتن مطب بالا باید سوال اتریوم چیست را به خوبی پاسخ داده باشیم و حالا مانند یک کاربر حرفه‌ای این ارز دیجیتال فوق‌العاده محبوب و قدرتمند را شناخته باشید.

 

منبع: اتــریـوم

اشتراک گذاری:
مطالب زیر را حتما بخوانید

2 دیدگاه

به گفتگوی ما بپیوندید و دیدگاه خود را با ما در میان بگذارید.

دیدگاهتان را بنویسید